Wątek: Pieniński Park Narodowy

Pieniński Park Narodowy

Obejmuje środkową część Pienin, jest osobliwością przyrodniczą i krajobrazową na skalę europejską o niezwykle urozmaiconej rzeźbie terenu. W przełomie Dunajca piętrzą się pionowo ściany wapiennych szczytów m.in. Trzy Korony i Sokolica.
Swoistym elementem krajobrazu Pienin są murawy naskalne i kwieciste polany. W Pienińskim Parku Narodowym występują lasy jodłowo bukowe, świerkowe z domieszką jaworu, klonu, wiązu górskiego oraz reliktowe stanowiska sosny i jałowca sawiny.
Fauna jest bogata i swoista - liczne owady (np. niepylak apollo)i nietoperze.
Z innych zwierząt można spotkać sarnę, wilka, borsuka, żbika, rysia, orła przedniego, puchacza, orlika krzykliwego.

http://www.pieninypn.pl/

Zasady zwiedzania PPK:

Mimo że, Pieniny nie należą do najwyższych i najtrudniejszych gór w Polsce, również tu może zdarzyć się groźny wypadek. Pamiętajmy, więc że:

* Strome, skaliste szczyty zabezpieczone są metalowymi poręczami. Przebywanie w czasie burzy na galeriach widokowych Trzech Koron, Sokolicy, Czertezika czy w ruinach Zamku Pienińskiego na Górze Zamkowej niesie ryzyko porażenia piorunem.

* Osoby starsze oraz mające kłopoty z układem krążenia powinny pamiętać o mających miejsce w górach częstych, wysokich skokach ciśnienia atmosferycznego. W czasie nadchodzącej pogody niżowej (przed deszczem) nie powinny wybierać się na szlaki. Pokonywanie dużych różnic wysokości, związany z tym wysiłek fizyczny w połączeniu z wysoką temperaturą i wilgotnością jest przyczyną częstych omdleń i zasłabnięć, a nawet zawałów serca.

* Podchodząc stromymi ścieżkami u podnóża skał należy uważać na spadające kamienie. Fragmenty skał mogą obrywać się samoistnie lub być strącane przez ludzi idących wyżej. Nie wolno rzucać kamieni ani innych przedmiotów z galerii widokowych.

* Ekwipunek wycieczkowy turysty powinien być dostosowany do warunków terenowych. Konieczne są buty na sztywnej, odpornej na ślizganie podeszwie, wysoko sznurowane, chroniące kostkę. Często przydaje się kurtka przeciwdeszczowa lub parasol. Wbrew obiegowej opinii, że tylko nieudacznik chodzi w góry z parasolem wielu wytrawnych turystów posiada go w swoim turystycznym wyposażeniu. Przy bezwietrznej pogodzie, w terenie, w którym nie musimy używać rąk parasol sprawdza się doskonale. Chroniąc się przed deszczem nie zakładamy na siebie kolejnych warstw odzieży, dzięki czemu utrzymujemy równowagę termiczną. Nie pocimy się nadmiernie, ale przewietrzamy. Trzeba pamiętać, że w miesiącach letnich mimo deszczu jest bardzo ciepło.

* Wychodząc na kilka godzin w góry koniecznie zabierz sobą coś do picia. Przebywając dłuższy czas na słońcu, pocąc się tracimy duże ilości wody, której niedobór należy stale uzupełniać.

* Zbaczając ze szlaków turystycznych, podnosimy ryzyko ukąszenia przez żmiję zygzakowatą. Zwierzęta te lubią w upalne dni wygrzewać się na skałkach i piargach. W przypadku ukąszenia należy niezwłocznie zawiadomić GOPR lub spotkanego pracownika Parku, ewentualnie na ile to możliwe jak najszybciej udać się do najbliższego punktu medycznego w celu przyjęcia surowicy.

Miejmy nadzieję, że na pienińskich szlakach nie będą nas spotykały przykre niespodzianki, ale pamiętajmy, że Pieniny to też góry i dla nierozważnych bywają niebezpieczne.

GÓRSKIE OCHOTNICZE POGOTOWIE RATUNKOWE:

Szczawnica, ul. Główna 5, tel. 262-19-00 lub 601 100 300
Krościenko n/D ul. Jagiellońska 107B, tel. 262-57-47 lub 601 100 300

Charakterystyka:

Pieniny stanowią część ciągnącego się na długości ok. 550 km pienińskiego pasa skałkowego, oddzielającego zewnętrzne Karpaty fliszowe od Karpat wewnętrznych tzw. krystalicznych. Od południa graniczą z pasmem Magury Spiskiej, od północy z Gorcami i Beskidem Sądeckim. Tworzą wyodrębnione pasmo górskie o długości ok. 35 km i szerokości do 6 km podzielone przełomami Dunajca na trzy części:
* Pieniny Spiskie między Dursztynem a Niedzicą z najwyższą kulminacją Żaru (883 m n.p.m.),
* Pieniny Właściwe leżące między Czorsztynem a Szczawnicą, ze szczytem Okrąglicy (982 m. n.p.m.) w masywie Trzech Koron
* Małe Pieniny rozciągające się między Dunajcem na wysokości Szczawnicy a przełęczą Rozdziele na wschodzie. Najwyższą kulminacją tej części pasma jest Wysoka (1050 m n.p.m.)

Najatrakcyjniejszym pod względem przyrodniczym i krajobrazowym fragmentem pasma są Pieniny Właściwe. Szczyty mają tu piękne i ostre sylwetki a doliny miejscami postać wąwozów skalnych. Północne zbocza opadają ku dolinom stosunkowo łagodnie, zaś w stronę Dunajca obrywają się efektownie wapiennymi ścianami o wystawie południowej lub wschodniej i wysokości dochodzącej do 300 m.

Pieniny Właściwe dzielą się na trzy jednostki fizjograficzne:

- Pieniny Czorsztyńskie - rozciągające się między Czorsztynem a przełęczą Chwała Bogu (Szopka) i Wąwozem Szopczańskim. Połogi grzbiet pokrywają płaty lasów i łąk oraz skrawki pól. Najwyższe wzniesienia: Nowa Góra (902 m n.p.m.) i Macelak (856 m n.p.m.).

- Masyw Trzech Koron - wznoszący się między przełęczą Szopka na zachodzie a doliną Pienińskiego Potoku na wschodzie. Stanowi najbardziej zróżnicowaną krajobrazowo i zarazem najefektowniejszą część Pienin. Liczne wysokie ściany skalne i usypiska piargów są miejscem występowania unikalnej flory i fauny

- Pieninki - malownicza grań ciągnąca się od doliny Potoku Pienińskiego na zachodzie, po dolinę Dunajca koło Szczawnicy na wschodzie. Najwyższe szczyty: Sokolica (747 m n.p.m.) i Czertezik (774 m n.p.m.) wznoszą się na ok. 300 m ponad lustro Dunajca.

Atrakcje w okolicy:

Kościół w Grywałdzie
Kościół pod wezwaniem św. Marcina z 2 połowy XV w. Przebudowany w 1618 r. Budowla o konstrukcji zrębowej, ściany obite gonem. Posiada kwadratową wieżę z nadwieszoną izbicą i ostrosłupowym chełmem. Do czasów I wojny światowej na wieży zawieszone były dwa niewielkie dzwony z 1775 i 1776 r., zarekwirowane przez rząd austriacki na cele wojskowe. Wewnątrz zachowane fragmenty chłopskiej polichromii z 1618 r. i resztki malowideł patronowych. W ołtarzu głównym cenny tryptyk z początku XVI w. W latach 30 XX w. planowano rozbudować kościół przez dodanie kaplic bocznych. Na szczęście pomysł nie doczekał się realizacji, dzięki czemu obiekt zachował swą archaiczną bryłę. Jeden z najcenniejszych gotyckich kościołów drewnianych w Małopolsce.

Cerkiew w Jaworkach
Dawna cerkiew greckokatolicka zbudowana w 1798 r., w tzw. stylu józefińskim (Styl oparty na austriackich urzędowych wzornikach, ustalających rzut, bryłę i zewnętrzny wygląd budowli, które miały cechować się prostotą formy i być pozbawione dekoracji. Ustalenia te dotyczyło szczególnie budowli sakralnych wznoszonych na obszarze cesarstwa przez innowierców). Budynek kamienny, obecnie kryty blachą, pierwotnie gontem. Sklepienie i ściany pokrywa oryginalna polichromia z 1926 roku autorstwa Andreja Demkowicza. Najcenniejszym elementem kościoła jest ikonostas z końca XVIII w. Uderza w nim niezwykłe bogactwo elementów dekoracyjnych. Cennym zabytkiem jest również ustawiony w prezbiterium obraz św. Jana Ewangelisty malowany na desce na złotym tle. Warto zwrócić uwagę na XVIII - XIX w. feretrony. W zakrystii zobaczyć można trzy bardzo ciekawe, krzyże procesyjne.
Na strychu kościoła gnieździ się jedna z największych w Polsce kolonia nietoperza - podkowca małego.

Kościół w Sromowcach Niżnych
Jednonawowa budowla o konstrukcji zrębowej, wzniesiona około roku 1513, przebudowany po zniszczeniach spowodowanych przez powodzie w wieku XVII. Z tego okresu pochodzi również wieża posiadająca pozorną izbicę. Zakrystia, przybudówka i kruchta dostawione około roku 1894. Większość wyposażenia ruchomego, między innymi naczynia liturgiczne, drewnianą chrzcielnicę w kształcie sześciobocznego kielicha z ostrosłupową nakrywą zwieńczoną krzyżem oraz gotycki tryptyk z figurą Matki Boskiej z Dzieciątkiem przeniesiono do nowego kościoła. Figura w tryptyku jest kopią 14 - wiecznej rzeźby przechowywanej obecnie w muzeum diecezjalnym w Tarnowie. W starym kościele zobaczyć można obrazy św. Antoniego Padewskiego (XVIII w.) i św. Katarzyny Aleksandryjskiej (XVIII w.) oraz barokową ambonę.

Kościół w Krościenku n/Dunajcem
Wzniesiony nad Dunajcem we wschodniej pierzei rynku w I połowie XIV w. Z tego okresu przetrwała do dziś nawa pełniąca obecnie funkcje prezbiterium. Pozostałością dawnego prezbiterium jest istniejąca przybudówka. Dzisiejsza nawa zbudowana została w roku 1546. Wieża na planie kwadratu, z hełmem przebudowanym w roku 1925, pochodzi z przełomu wieków XVI i XVII. Dwuprzęsłowe sklepienie krzyżowe nad prezbiterium powstało po pożarze w roku 1755. Wnętrze kościoła pokryte jest malowidłami z różnych okresów. Najstarsze datowane na 1370-1380 r. znajdują się na północnej ścianie prezbiterium nawiązują do wezwania kościoła wszystkich Świętych. W kościele zachowało się cenne wyposażenie m.in. kamienna chrzcielnica w kształcie kielicha mszalnego z 1493 roku fundowana przez króla Jana Olbrachta, XVII - wieczne malowidła na desce, obrazy drogi krzyżowej, centralna część ołtarza głównego z końca XVIII w. wraz z rokokowymi figurami Piotra i Pawła. W otoczeniu kościoła oryginalne rzeźby miejscowych twórców ludowych.


Źródła mineralne w Krościenku
"Stefan" i "Michalina" - główne zdroje w Krościenku bijące u podnóży Stajkowej Góry. Szczawa wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowo-jodkowa - 8,2 g składników stałych na litr. Duża zawartość wolnego dwutlenku węgla. Dojście: z rynku w stronę mostu na Dunajcu, ulicą Zdrojową w stronę pola namiotowego, tu w prawo w ulicę Polną. Stąd cały czas prosto.
"Maria" - szczawa wodorowęglanowo-chlorkowo-wapniowo-sodowa. Dojście z rynku w stronę mostu na Dunajcu. Ulicą Zdrojową do budynku liceum, tu w prawo w ulicę Źródlaną. Stąd cały czas prosto. Od czasu do czasu drogowskazy.
Korzystanie ze wszystkich źódeł jest bezpłatne

Klasztor w Czerwonym Klasztorze
Fundowany w 1330 roku przez Kokosza Berzeviczy’ego. Dawna siedziba kartuzów, następnie kamedułów. Po kasacie józefińskiej w 1782 roku przeznaczony na cele świeckie. Obecnie w zabudowaniach poklasztornych mieści się ekspozycja etnograficzna i restauracja. Część udostępniona jest do zwiedzania.
Zwiedzanie:
od 1.04 do 31.10 w godz. 9.00 – 17.00 (ostatnie wejście o 16.30)
od 1.11 do 31.03 po wcześniejszym uzgodnieniu ( tylko dla grup powyżej 10 osó

Muzeum Pienińskie im. Józefa Szalaya w Szczawnicy
Czynne w godz. 10.00 - 13.00 i 14.00 - 16.00 (z wyjątkiem poniedziałków). Posiada ekspozycję poświęconą kulturze ludowej regionu, historii Szczawnicy, dużo pamiątek z okresu II wojny światowej oraz salę poświęconą pisarzowi Janowi Wiktorowi. W kasie prowadzona jest sprzedaż wydawnictw i pocztówek. Cena biletów wstępu 5,00 - normalny, 3,00 - ulgowy

Rezerwat Wąwóz Homole im. J. Wiktora w Jaworkach
Rezerwat utworzony w 1963 roku na pow. 58,6 ha. Głęboko wcięty stromościenny wąwóz w Małych Pieninach, uważany za najpiękniejszy w całym paśmie. Dnem wąwozu płynie potok Kamionka. W górnej partii wąwozu rumowisko osuwiskowe z plejstocenu. Bogata szata roślinna, dobrze wykształcone murawy naskalne. W skałach gniazdujące sokoły, pustułki i puchacz. Nazwa wąwozu pochodzi od ruskiego gomoła, homoła = obły, bezrogi i nawiązuje do kształtu doliny. Wąwozem prowadzi zielony szlak turystyczny z Jaworek pod Wysoką. Cena biletu wstępu do rezerwatu: 1,50 zł/osoba

Rezerwat Biała Woda w Jaworkach
Rezerwat krajobrazowy założony w 1963 roku na powierzchni 33,7 ha chroniący dolinę potoku o tej samej nazwie. Na Smolegowej Skale jedyne w Pieninach stanowisko reliktowego dębika ośmiopłatkowego. Malownicze wychodnie skalne tworzą przełom nazywany Międzyskały. W pobliżu rezerwatu pomnik przyrody nieożywionej "Bazaltowa skała", jedyna tego rodzaju w Pieninach. Rezerwat jest celem licznych wycieczek. Doliną prowadzi żółty szlak turystyczny z Jaworek na Przełęcz Rozdziela. Cena biletu wstępu do rezerwatu: 1,50 zł/osoba

Rezerwat Wysokie Skałki
Rezerwat krajobrazowy założony w 1961 roku na powierzchni 10,9 ha. Ochronie podlega fragment jedynego w Pieninach naturalnego boru górnoreglowego. W rezerwacie występują liczne gatunki roślin chronionych m.in. lilia złotogłów, wawrzynek wilczełyko, powojnik alpejski, modrzyk górski, jaskier platanolistny, tojad dzióbaty. Przez rezerwat prowadzi szlak niebieski ze Szczawnicy na przełęcz Rozdzielę.